اهمیت طبیعت، درخت و گل در فرهنگ اسلام و شهر اسلامی
ساعت ۱٢:٢٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/٩/٦ : توسط : دکترغلامعلی خمر

طبیعت با عناصر گونه گونه، زیبا و دلربایش در نگاه اهالى زمین که هماره چشمى به آسمان و گوشى به نجواى رازناک این عناصر داشته‏اند مایه آرامش، نشاط، شادمانى و زمینه‏ساز ترقى، پیشرفت و ثروت بوده است.  در این میان، توجه به نگاه عرشى رسول خدابه این عناصرِ مخلوقِ خداىِ زیبایى آفرین، بى‏گمان براى ما بسى شیرین، درس‏آموز و رازگشا خواهد بود.

عناصر طبیعت به عنوان بارزترین نمونه ها و همچنین نشانه های که پیش از اسلام در افکار جایگاه های مقدسی داشته اند و در دین اسلام با نگرشی خدا شناسانه به آن تفکر می شود یکی از مسائل مورد بحث می باشد . البته از متون دینی و سخنان ائمه و علما تا علوم طبیعی و احکام اسلامی یاری جسته می شود .        
در تمدن اسلامی بخصوص هنر های تجسمی و معماری و شهرسازی انگیزه های طبیعت گرایانه اسلام کاوش شده تا جلوه هنر اسلامی و زیبا های طبیعت آن را عرضه کند .این چرخه بصورت کامل باز بسوی شناخت و تحقیق در طبیعت و کشف قوانین حاکم بر آن بر میگردد و سیری نامتناهی دارد . از یک سو شناخت و از سوی دیگر نظاره . حال شاید به فرازهای کلام امام علی(ع) با کلماتی همچون فکر کن, تامل کن, نظر کن, بدان, تعجب کن, و عبرت بگیر، آغاز می شوند بیشتر توجه کرده و بیابیم که آنها بیانگر اهمیت "تفکر" در طبیعت و عناصر آن است.این گفتار چون با دیدگاه تخصصی معماری منظر گردآوری و تدوین شده است سعی می گردد جایگاه خود را در آن حیطه دیده و مسائل فقهی و برداشت های دینی را به یاری این دیدگاه تخصصی بیاورد.  در همین راستا است که مبحث نظاره در طبیعت هم به مفهوم عام شناخت و هم به معنای تخصصی آن از دیدگاه فرهنگ اسلامی به عنوان نتیجه تخصصی انتخاب شده است . ینقلب الیک البصر حاسباً و هو خسیر( چشمان تیزبین تو در نظاره به آن تماشا گه در حالی که خود احساس لزوم بازگشت می نماید و خسته و درمانده می شود, بسوی تو نظاره گر بر می گردد.)

درختکارى و باغدارى‏
پیامبر اسلام،  آب پاشى به ریشه‏هاى درخت هنگام کاشتن و پیش از ریختن خاک را مستحب برشمرد و فرمود: اگر قیامت  در حال برپا شدن است و در دست یکى از شما نهالى هست، اگر فرصت آن را دارد، باید آن را بکارد.
ابى سعید خدرى از حضرت نقل کرده است: کسى که درخت طلحه یا سدرى را آب دهد، گویا تشنه‏اى را سیراب کرده است.

در جای دیگری، پیامبر گرامی اسلام فرمودند: هیچ مسلمانى درختى نمى‏کارد که انسان، چارپا یا پرنده‏اى از [میوه‏هاى‏] آن بخورد، جز آن که برایش در روز رستاخیز صدقه محسوب مى‏شود.
همچنین فرموده اند: درختان استوار و بلند خرما که در گِل مى‏رویند و درختانى که در بیابانهاى خشک و تفتیده میوه مى‏دهند، بهترین ثروت‏اند. و نیز فرموده اند که بهترین دارایى، ردیفهاى طولانى، زیبا و منظم خرما و درختان میوه‏دار است.حضرت  پس از کشاورزى و دامدارى، نخلدارى را بهترین ثروت اعلام کرد و فرمود: نخل خوب چیزى است. [هرگاه‏] کسى که آن را بفروشد، پولش به سان مشتى خاکستر بر قله‏اى رفیع در روزى طوفانى است؛ مگر آن که نخلى دیگر بکارد یا بخرد. و حضرت هسته خرما را مرطوب مى‏کرد و مى‏کاشت.
گُل‏
حضرت محمد، برترین رستنیها را گل سرخ و بنفشه مى‏دانست و مى‏فرمود:
عطر حورالعین بوى آسَة است و فرشتگان بوى گل سرخ مى‏دهند. مى‏فرمود: کسى که مى‏خواهد بوى خوش رسالت را استشمام کند، گل سرخ را ببوید. و مى‏فرمود: هرگاه به یکى از شما گلى دادند، پس آن را ببوید و بر چشمانش گذارد، که آن از بهشت است. و هرگاه به شما گلى [هدیه‏] دادند، آن را رد نکنید.
امام على‏علیه السلام‏مى‏فرماید: رسول گرامى با دو دستش به من گل سرخ هدیه داد، چون آن را به بینى‏ام نزدیک کردم، حضرت فرمود: آگاه باش که گل سرخ، بعد از «آسَة»، سرور گلهاى بهشتى است و نیز فرموده اند: بر شما باد به «مرزنگوش». آن را ببویید که براى [بهبود] گرفتگى بینى خوب است.