آیین های ملی ومذهبی سیستانیان در ایام عید نوروز
ساعت ۱٢:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۱٢/٢۳ : توسط : دکترغلامعلی خمر

چهارشنبه سوری:

 شب آخر چهارشنبه سال ، بیرون از خانه آتش می افروزندو با پریدن از روی آن بیماری ها و نگرانیهای سال کهنه را به آتش می سپارند تا سال نو را باآسودگی و شادی آغاز کنند . کوزه شکستن، اسفند دودکردن ،‌فال گرفتن و ... از باورهای و شیوه هایی است که هنوز فراموش نشده است .

 پنجشنبه آخر سال :

 یکی از آیین های کهن پیش از نوروز، یادکردن مردگان است که به گورستان می روند و خوراک به ویژه روغن جوشی یا چلبک و خرما می برند و به دیگران می دهند.

 پوشاک نوروزی :

 از یک یا دو ماه مانده به نوروز، مردم به خرید پارچه و دوختن پوشاک عید می پردازند مردم سیستان چنان به پوشاک نو اهمیت می دهند، که گویی تا آماده نشود ، نوروز نمی رسد. همه می خواهند که نوروز جامه هاشان نوباشد و سال نو را با دل شاد و رخت نو آغاز کنند.

 خانه تکانی:

 از اوایل اسفند ماه زن و مرد به خانه تکانی می پردازند در روستاها ، گاه دیوار اتاق ها و خانه ها را گل می کشند و در شهرها سفید نموده و یا رنگ آمیزی مینمایند. فرش ها ، گلیم ها و پرده ها را می شویند و خانه را گردگیری و پاکیزه می کنند.

 خوراک و شیرینی ها :

 مردم سیستان سه گونه شیرینی و خوراک ویژه نوروز دارند که با دقت و ظرافت پخته می شوند:

کلوچه زابلی : آردآمیخته با روغن و شیر را خمیر ولای آن خرما می گذارندو در تنور می پزند.

بورک :‌از گونه سبزی خودرو در گندم زارها به نام بجندک تهیه می شود که با سیر و پیاز داغ آمیخته و درخمیر کلوچه جای می دهند ودر تنور  می پزند.

تجگی: همان سمنو است ، که در قلیف / دیگ پخته می شود.

 علفه:

      سیستانی ها، روز پیش از نوروز را علفه / عرفه یا « روز بی بی حور»‌می نامند ، علفه بدین جهت می گویند، که مردگان در این روز آزاد می شوند و به صحرای عرفات می آیند این روایت با آیین فرودگان پیوند می یابد، چنان که روز عرفه را یکی از جشن های مردگان می شمارند و به پرسة خانواده هایی که در سال پیش عزیزی را از دست دادهاند و می روند.

این روز را در همة نقاط ایران ،‌به بزرگداشت فروهرها و آمادگی برای نوروز می گذارنند و شادی به رسیدن پیک سبزی و خرمی و زندگی که دیگر سال شان باشد .

 سفرة نوروزی :

 از مهم ترین سنتهای نوروزی ، خوانی است که در سرتاسر ایران زمین گسترده می شود که هر یک از چیزهای نهاده برآن ، نشانه ای از زندگی است و بینشی که انسان ایرانی بر محیط خود دارد .
سرشناس ترین خوان نوروزی « سفرة هفت سین» می باشد، که در سیستان معمول است .

 همة افراد خانواده به هنگام سال تحویل ، بر سرسفرة نوروزی می نشینند . این خوان، مجموعه ای است از آن چه که در زندگی به آن نیاز دارند. اما محدود ساختن آن به هفت چیزی که نام آن ها با (س) شروع می شود ، اصالتی ندارد که حرف «س» نمی تواند اهمیتی بیشتر از دیگر حرف ها داشته باشد و این نام ها در دوران های گوناگون تغییر یافته اند.

 نوروز:

 جشن نوروز/ جشن فروردین / بهار جشن ، جشنی است ،‌که از روز هرمزد(روزاول) از ماه فروردین شروع می شده و تا مدتی دوام داشته و دارد . این جشن از بزرگ ترین جشن های ملی ایرانیان ،‌ از جمله مردم سیستان است . برتری این جشن نسبت به جشن های دیگر،‌از آن جهت است که در هنگام جوانی جهان برپا می شود، یعنی نوید دهندة نوشدن زمان و به پایان رسیدن عمر زمستان و به گفته ابوریحان بیرونی « پیشانی سال نو»‌است .

در سیستان همة مردم به جشن نوروز پای بند و علاقمندهستند چند روز به خوشی و سرور می پردازند،‌ پوشاک نو می پوشند ، می رقصند واسپند دود می کنند . هنگامی که لحظة تحویل سال فرارسید، دور سفره می نشینند و همین که سال تحویل شد به هم تبریک می گویند و یکدیگر را می بوسند و دعای عید را می خوانند.

سیزده بدر:

 سیزده بدر ، آخرین جشن نوروزاست . در این روزمردم سیستان از خانه بیرون می روند و سربه دامان سبزه زارها ،‌چاه نیمه ، باغ ها ، کوه خواجه و زیارتگاهها گذاشته و نحسی سیزده را به صحرا می اندازند و صبحانه و ناهارشان را در باغ و سبزه زار می خورند.

مردم در روز سیزده بدر می زنند و می خوانند . جوانان به تاب بازی و بازیهای محلی می پردازند . سبزه های سبز و خرمی را که برای نوروز سبز کرده و برسفرة نوروزی نهاده بودند تا پس از غروب سیزده بدر به آب روان می افکنند.